Kültür ve Toplumbilim

20 Kasım 2016

İnsan İhtiyaçları Sınırsız, Kaynaklar Kıt mı?

Kapitalist dünya krizle boğuşmaya devam ederken, kapitalizmin Marksist eleştirisine dönük ilgi de her geçen gün artıyor. Hatta bir kısım burjuva iktisatçılar kapitalist krizden çıkış doğrultusunda bir ipucu buluruz diye Kapital ciltlerini araştırıyorlar; orada krizlerin temel nedeninin özel mülkiyet, rekabet ve üretim anarşisi olduğu tespitini görüyorlar ve ardından da rekabeti ve üretim anarşisini sınırlandırmak için “piyasayı düzenlemenin”, “devlet müdahalesinin”, “devlet mülkiyetinin” öneminden bahsetmeye başlıyorlar. Ama nafile! Yeniden keşfedip mucize ilaç olarak sundukları devlet […]
20 Kasım 2016

Yabancılaşmanın Toplumsallaşması

“Vahşiler gibiyiz! Mikroskobu cop gibi kullanıyoruz. Hayır, yanlış. Vahşiler maneviyata daha çok önem veriyor.” Tarkovsky/Offret Yabancılaşma, en temel anlamıyla insanın “öz”ünden kopmasını ifade eder. İçinde yaşadığımız kapitalist toplum düzeninde yabancılaşmayı hayatın her alanında, gerek bireysel yaşantılarda gerek topluluk aktivitelerinde görmek mümkündür. Peki, yabancılaşmanın günümüzdeki toplumsal yaşantıda rolü nedir? Yabancılaşma ile kadın/erkek rollerini belirleyen toplumsal cinsiyetin ilişkisi nedir? Toplumsal yabancılaşma ile mevcut politik ve ekonomik düzen arasında nasıl bir bağ vardır? […]
19 Kasım 2016

Ȃşık Kemter Yusuf’un Hayatından Kalemime Düşenler

XX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren muhtelif etkenler vesilesiyle devlet ve toplum nezdinde başlayan değişim ve dönüşüm, haliyle âşıklık geleneğinin ve âşıkların da değişip dönüşmesini kaçınılmaz kılmıştır. Dolayısıyla pek çok unsurun terk edildiğini fakat birçok yeniliğin de geleneğe eklendiğini söylemek mümkündür. Sözgelimi bağlamanın elektro bağlamaya yaklaştığını, usta çırak ilişkisinin doğal ortamından çıkıp plak, kaset gibi araçlar aracılığıyla örtülü çırak ilişkisine dönüştüğünü bu vesileyle dinleyici kitlesinin daha fazla genişlediğini, kahvehane gibi dar […]
19 Kasım 2016

İlâhi Ezgi

Merak ettiğimiz, evren ve kendi geçmişimiz ile ilgili aradığımız gerçeklere götüren izleri tarih, mitoloji ya da destanlarda bulabiliyoruz. Bu kaynaklar bazen semboller, benzetmelerden bazen de net, açık anlatımlardan, gelecek için ise bize yol gösteren, yönlendiren önemli bilgilerden oluşuyor. Hint destanı Mahabharata’da olduğu gibi, şiirsel anlatımı ile bireysel olarak ele alındığında insanı, daha geniş bir açıdan bakıldığında ise evreni anlatan bir hikâye ile karşılaşırız. Mahabharata destanı (Maha: Büyük, her şeyi kapsayan […]
19 Kasım 2016

Kalabalığın İçinde ya da İçimizdeki Kalabalık

Hayatımızın içinde hiç kimsenin karışamadığı bir süreç var; polisin, hukukun, yönetmeliklerin, kısaca organize bir otoritenin ve bu anlamda dışsal hiçbir gücün elini dokunduramadığı… Aslında gerçek hayatımız bu alanda yaşanır ve duyumsanır. Burası insanın kendi kendisiyle ilişki alanıdır. Genel olarak her bireyin ilişkilerini üç yoldan yaşadığını söyleriz; Doğayla, başkalarıyla ve kendi kendisiyle… Kadim dünyaya ait şöyle bir söz var: “Her fiil içimizde bir eser bırakır.” Bu noktadan baktığımızda yukarıda saydığımız üç […]
19 Kasım 2016

Deli Dumrul Boyu

Bu yazının ilk bölümü Düşün-ü-yorum bülteni Nisan-Mayıs 2015 58. sayısında yayımlamıştır.   İkimiz de ölümün gerçeği karşısında kalakalmıştık. Aynı silahsızlıkla kalakalmıştık. O öleceğini ben öldüreceğimi zannediyorduk. O şimdi hala öleceğini düşünürken, bense artık onu öldüremeyeceğimi biliyordum. Aramızdaki zaman farkı, her zaman olduğu gibi bir varoluş sırrı sanki titreşip duruyor aramızda. Bilmediğimiz bir terazinin dengesinde yeniden var oluyor ya da yok oluyorduk. Murathan Mungan, Yedi Kapılı Kırk Oda, Dumrul ile Azrail, […]
19 Kasım 2016

Hakikati Kavrayış – Aydınlanma

Gotama, sonradan Bodhgaya denilen Uruvela’da dinsel açıdan yetişirken, bir assatha ya da incir ağacının (Skr: aşvattha; ficus religiosa)* altında Budha olarak aydınlanmaya ulaşmıştır. Onunkine tam ve aşılmaz aydınlanma (abhisambothi)* denir. Felsefi açıdan bu, onun hayatının en önemli olayıydı. Gotama, bothi (bodhivrkşa, bodhidruma) ağacının altında aydınlandıktan sonra, Varanasi (Benares) yakınlarında, İsipatana’daki Geyik Parkı’nda ilk vaazını verdi. İlköğretim faaliyetleri Racagaha’da odaklanmıştı. Çeşitli Vinaya metinleri Budha’nın hayatındaki bu dönemi anlatır. Başlıcaları şunlardır: 1. Pali dilindeki Vinaya (Vinaya-Pitaka), Mahagava, 2. Ssu-fen-lü 31-33 fasikül, Budha’nın Şakya kabilesinin atalarına […]
19 Kasım 2016

B Harfinin Gelişimi

B harfinin kökeni Ön-Türk UB / BU olarak okunan damgaya kadar uzanır. Resimde üstte Orhon abecesinde kullanılmış olan iki değişik B harfini görüyoruz. Solda görülen işaret BU veya UB damgası, ortada B2 olarak belirtilen ince sesli B hecesi (Be, bi, bö, bü) ve onun sağındaki kalın seslilerle okunan Bi hecesi (ba, bo, bu, bı) görülüyor. En sağda görülen ve günümüzde kullanılan Latin abecesine ait küçük “b” harfinin Bi ile benzeşimi […]
19 Kasım 2016

Sürdürebilirlik ve Bir Kızılderili Atasözü

Günümüz dünyasında sivil toplumun, uluslararası kuruluşların, iş dünyasının ve hükümetlerin gündeminde çok önemli bir yer kapsayan sürdürülebilirlik kavramı, her kavram için olduğu gibi, farklı disiplinler tarafından farklı içeriklerle tanımlanıyor. Birkaç örnek ile bu farkı daha açık kılalım. Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) sürdürülebilir kalkınmayı “İş dünyasının ve insan yaşamının gereksinimleri ile doğal kaynakların sürdürülebilirliği arasında denge kurularak, ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutlarıyla bugünden geleceğe uyumlu bir planlama yapılmasını amaçlayan bütünsel […]