Mitoloji

11 Nisan 2019

“Epinomis” Yahut “Gece Toplantısı” Üzerine İrdelemeler

(TEMA: Bilgeliğin ne olduğunu ve bilgeliğe hangi yollardan ulaşılabileceğinin tartışıldığı diyalog Giritli Kleinias, Lakedaimonialı Megillos ve bir Atinalı arasında geçmektedir. Diyalogun kendine özgü yanlarından biri de konuşmacılar arasında Sokrates’in adının geçmemesi ve olayların da yine onun ağzından aktarılmamasıdır.) Görmüş geçirmiş kimseler, insanoğlunun şenlik ve esenlik yüzü görmeyeceğini söylemekte ağız birliği etmiştir. Gerçekten, küçük bir azınlık bir yana konursa, insanların “Oh!” dediği gün yok gibidir. Ama bu, yalnız yeryüzündeki hayat için […]
15 Mart 2019

Ütopya (Phantasia-Oneiros)

Ütopya, ideal bir toplum tasarımıdır. Gerçekleştirilmesi olanaksız bir tasarım ve düşsel düşüncedir. Ütopya kelime anlamıyla içinde tasarımı, ideal toplum hayalini, siyasal ve toplum düzeni kurgulamayı barındırır. Bu pathoslara (arzu-istek) bağlı olarak gerçekleştirilmesi istenen arzunun bir hayali, düşüdür. İlk ütopyacılar olmasıydı, yerleşik düzen hayali kurulmasaydı insanlar hâlâ mağaralarda yaşıyor olacaklardı. İnsanlar neden ütopik düşünceye sahiptirler? Ütopyalar, yani Phantasia’lar daima iyi niyet üzerine kurgulanmışlardır. Ütopya, yeni bir dünya yaratma isteği, var olan […]
15 Mart 2019

Ütopik ve Trajik Kahramanlar

I. Kaderini Kabullenmek Anlatmak acı gelmesine acı gelir bana, Ama susmak da bir başka türlü acı, Her türlüsü bir başka bela benim için. Aiskhylos, Zincire Vurulmuş Prometheus Ütopya ve tragedya kelimelerinin –tutarlı bir bütünün parçaları olarak– birlikte düşünülüp düşünülemeyeceği, şayet düşünülebilirse bunu mümkün kılanın, bu iki tuhaf kelimeyi birbirine bağlayanın ne olduğu –veya olabileceği– ve ikisi arasındaki aslında açıkça ortada olan ilişkinin niteliği hakkındaki bu yazıyı yazmaya ilk niyetlendiğimde alıntılarla […]
11 Şubat 2018

11. Evin Mesajı

‘‘Ve biz, her bir insanın kaderini kendi çabasına bağlı kıldık.’’ İsra Sûresi, 13. Her insanın doğduğu ana özel bir yıldız haritası bulunur. Güneş, ay, gezegenler ve asteroidlerin doğum anındaki konumunu gösterir bu harita. Mitolojiden hikâyelerine aşikar olduğumuz Zeus’un astrolojideki temsilcisi Jüpiter’den, aşk ve ilişkileri simgeleyen Venüs’e; akıl ve iletişimin gezegeni Merkür’den, savaşçı Mars’a her biri haritada yerlerini alırlar. İçinde oldukları burç, ev ve birbirleriyle aralarındaki açılardan yola çıkarak, geleceğin işaretleri, […]
11 Şubat 2018

Antik Umut

  Tüm antik çağların bilgeliğine göre insan ruhu gökyüzünden gelerek bedene bürünmüştür. Fakat geldiği bu yer (dünya) öyle pek güzel bir yer değildir. Burada bir Kaos (düzensizlik) hüküm sürmektedir. Ruh, zorunlu olarak bir beden içine gönderilmiş ve “Katalemna” olarak adlandırılan bir mağarada yani bedende tutsak edilmiştir. Bu tutsaklık esnasında maddeyi deneyimlemiş, maddi dünyanın acımasızlığı altında ezilmiş, çok ıstırap çekmiş ve hayal kırıklığına uğramıştır. Şimdi ise bu tutsaklıktan kurtulması gerekmektedir. Kurtuluş […]
11 Şubat 2018

Elpis: Umut; Kurtulmak Yahut Kurtulamamak

“Umut” yahut “beklenti” olarak Türkçeye çevrilen Grekçe “Elpis” (ἐλπίς) kavramı Hesiodos’in Theogonia ile İşler ve Günler adlı eserlerinde de işlenen Pandora mitinde özel bir yer bulmaktadır. Pandora mitinde; kimilerine göre merakı, kimilerine göreyse salt kötülüğü nedeniyle Pandora, kutunun kapağını açar ve bütün fenalıklar, lanetler tüm dünyaya onun elinden yayılır. Bazı anlatılarda Pandora’nın kavanozu/kutuyu kendisinin açmadığı, Epimetheus’a açtırdığı söylenir. Zeus’un gönderdiği kutudaki tüm kötülükler arasında, sadece tek bir iyi şey vardır, […]
11 Şubat 2018

Yılanı Tanımak

“[…]Aslında umutla umutsuzluk iç içe yaşar. Umut, umutsuzluğun ürünüdür. Umutsuzluk da umudun bir sonucudur…” Yılmaz Güney “İnsana yapılacak en büyük kötülük onu bir umudun içine hapsetmektir.” J.F. Lyotard   Umut ve umutsuzluk bir döngünün iki ucu mudur? Bu döngü kısır mıdır? Umut bir zan, bir boş bekleyiş midir? Nietzsche’nin de dediği gibi işkenceyi uzatır mı? Ya da Lyotard’ın dediği gibi umut bir hapishaneye dönüşebilir mi? Acaba hepten bırakıvermeli mi umudun […]
14 Mayıs 2017

Ana Tanrıça Kültü

“Bir zamanlar, Gökler, denizler ve kayalar, Birbirlerinden ayırt edilemeyecek halde imişler. Fakat birdenbire ortada bir musiki ötmüş; Gökler ve denizler gene bir kâinat teşkil etmekle beraber birbirinden ayrılmışlar. O esrarengiz mûsıkî, Kybele’nin doğduğunu ilân ediyormuş. Onun sembolü de ay imiş.” İlk insan topluluklarının anaerkil düzende bir yaşantılarının olup olmadığı 19. yüzyıldan günümüze dek hâlâ tartışılmakta olan bir konudur (1). Bachofen, 1861 yılında yayınladığı “Analık Hakkı” (Das Mutterrecht) adlı eserinde, insanlık […]
13 Mart 2017

Hint Sanatı

Geçmişten günümüze dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Hindistan topraklarında da tarihi etkileyecek sınırsız sayıda sanat eseri ve sanatçılar var olmuştur. Bu büyük uygarlığın yüzyıllarca dönüştürerek sürdürdüğü felsefe, din, ideolojilerini yansıtan sanat eserlerini incelemek ve açıklamak için yine yüzyıllara ihtiyacımız olacak fakat genel bir bilgi elde etmek için Hint sanatını anlamamıza yardımcı olan, bilinen ilk kaynakları inceleyerek başlamak günümüzdeki etkileri az çok görebilmemizi sağlayacaktır. Tarih öncesi dönemlere bakıldığında, Hindistan alt kıtasında taş […]