Denemeler

10 Ocak 2020

Akl-ı Hikmet ve Hak

İnsan; fıtratı gereği, doğal olarak heyecan duyar ve arzularının tamamını kendine hak olarak görür. Süleyman mabedinin girişinde bulunan iki sütun Boaz ve Yakin sırasıyla, heyecanın ve arzunun sembolleri olarak yorumlanabilir. İslam’ın Hac ritüelinde de Kâbe’yi tavaf etmeye yine iki sütunlu Hacer-ül Esved ve Makam-ı İbrahim arasından başlanır. Aynı şekilde semitik öğretinin bir merhalesinde de Sufi geleneğinde ifade bulan “eşikte durulmaz” sözünden kasıt, bu iki sütun arasının durulmaması gereken, aşılması elzem […]
10 Ocak 2020

İnsan Hakları ve Olmazsa Olmaz Özgürlük

İnsan Hakları nedir diye baktığımız zaman, Vikipedi’de kavramın “İnsan hakları, tüm insanların sahip olduğu temel hak ve özgürlüklere denir. İnsan hakları, ırk, ulus, etnik köken, din, dil ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm insanların yararlanabileceği haklardır. Bu hakları kullanmakta herkes eşittir. Diğer yandan insan hakları terimi bir ideali içerir,”[1] şeklinde açıklanarak, ayrım yapmadan insan haklarının korunup kendilerini özgürce ifade edebilmelerinin hakları olduğunu, ayrıca bir ideali de içerdiğini vurguladığını söyleyebiliriz. 1948’de, BM […]
10 Ocak 2020

İnsan, Hak ve Kurtuluşu

İnsan hakları kavramı sosyolojik, hukuksal, psikolojik, toplumsal, tarihsel, dinsel anlamda ve içerikte ele alınması gereken çok zengin bir kavram olmasıyla birlikte insanın sadece insan olması nedeniyle sahip olduğu hakları ifade eder. Bu haklar, insanın değerini ve onurunu (ahlaki, siyasi, hukuki, dini, felsefi, kültürel vb.) korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan evrensel kurallardır. Bu hakları tek bir merkez etrafında ve düşüncede ele almak doğru olmayacak her bir bilim dalının katkı sağlayacağı interdisipliner (disiplinlerarası) […]
10 Ocak 2020

Temel İnsan Hakk’ı: Yaşam, Yaşabilmek…

“Bir Kum Tanesinde bir Dünya görmek Ve bir Kır Çiçeğinde bir Gökyüzü Sonsuzluğu avucunun içinde tutmak Ve Öncesizliği Sonrasızlığı bir saate sığdırmak.” “To see a World in a n of Sand And a Heaven in a Wild Flower, Hold Infinity in the palm of your hand And Eternity in an hour.” William Blake[1] “Yaşam Hakkı” bir temel özgürlüktür, haktır. “Yaşam Hakkı” “Birinci Hak”tır demek istiyorum. Gerçekten de önce “yaşam” vardır. […]
10 Ocak 2020

İnsan; Kıyısı Olmayan Derya

l. İnsana dair ne kadar tanım yapsak onu tüketemeyiz, çünkü hep kendisinin ötesine geçen, varlığını gerçekleştirdiği her sınırda yeni sınırlara itilen; yetinmeyen, merak eden, bilmek isteyen, huzursuz ve kaygılı bir doğaya sahip. Doğa dediğimizde belirli yetilerle yüklü ve bu yetileri gerçeğe dönüştürmeye yazgılı, hem yapıcı hem de yıkıcı olan bir “yaşayan” özgür iradeli bir varlığı anlıyoruz. Biyolojik evrim sonucu ortaya çıkan ve bilimce “homo sapiens” olarak tanımlanan bir canlı varlık; […]
10 Ocak 2020

İnsan Hakları

1789’da yayımlanan insan hakları bildirisinin 1. maddesi, özgürlük (hürriyet) ilkesini şu özdeyişle dile getiriyordu: “İnsan özgür doğar, özgür yaşar.” Doğru muydu? Doğru olsaydı, bu ilkeyi ortaya atabilmek için yapılan Fransız İhtilali’nin hiçbir anlamı kalmazdı. İnsanlar özgür doğmuyorlar. Özgür yaşamıyorlar ama özgür olmak istiyorlar. Yüzyıllardan beri de bunun için savaşıyorlar. Doğrusu şuydu: “İnsan özgür doğmalı, özgür yaşamalıdır. Niçin?” diye sorulabilir. Tarih bu soruyu gerekli kılan örneklerle doludur. 1922 yılında faşizmin sözcüsü […]
10 Ocak 2020

İnsanın Hakkı

İçinde “insanlar”, “toplum”, “halk” terimlerinin kullanıldığı cümleler genellikle, cümleyi kullananın kendi yargılarını, genellemelerini içerir. Ve çoğu zaman bu yargıların ne toplumla ne de halkla bir ilgisi bulunur. Yargı doğrudan kişinin kendi sınırlı dünya algısında temellenir. Sınırlı dünya algısına sahip olmayan yargılar bu gibi genellemelerden kaçınır. Genellemeler, düşüncenin asıl içeriğine tam olarak sahip olmamakla birlikte bir sezgiye sahip olmasından doğan tahminlerdir. Zira ne halk ne de toplum diye bir şey vardır. […]
10 Ocak 2020

İnsan Hakları ve Müzik

“Dünya sorunlarına felsefeyle baktığımızda, hangisine bakarsak bakalım hepsi insan haklarıyla ilgili görünmektedir.” –İoanna Kuçuradi– Bugün insanlık olarak sahip olduğumuz değer korumaya yönelik en temel ilkeler, temel insan hakları dediğimiz ilkelerdir. Bu haklar bir ülkede yasal güvence altına alındıklarında, toplumsal özgürlük kavramının içeriğini oluşturan özgürlükler olurlar ya da özgürlüklere dönüşürler. İnsan haklarını şu anda dünya politikasının yönlendiricisi yapabilmek oldukça düşük bir olasılık olarak görünüyor. Ama yapılabilecek bir şey vardır. Bugün, dünya […]
10 Ocak 2020

Hakkım Dilimde

İnsan haklarının temelinde “saygı” kavramının yattığı söylenebilir. İnsan, varolduğu için, yani, kültürü, etnisitesi, ahlakı, ırkı, eğitim düzeyi, biyolojik yapısı gibi niteliklerden bağımsız olarak, sadece varolduğu için özünde bir saygıyı hakeder. Bunun sebebinin, insan varoluşunun, düşünebilme, hayal kurabilme, içgörü gibi yüksek becerileri potansiyel olarak barındırması olduğu söylenebilir. Dünyada yaşayan başka hiçbir varlık, insan varlığı kadar üst düzeyde yetilerle donatılmamıştır. Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi’nde sözü edilen tutum ve davranışlar da, insana ancak […]