Kavramsal

11 Şubat 2018

Umudun Acı Veren Kökeni

Frankfurt’un merkezi konumundaki Opera binasının ön yüzünde meydandan geçen hemen herkesin dikkatini çekecek büyüklükte kabartma bir yazı göze çarpar,” Dem Wahren, Schönen, Guten”, Gerçeğe, Güzele, İyiye. Kökleri Platon’a kadar giden bu üçlü dize, binanın Rönesans etkili mimarisine ve burada sergilenen sanatsal, görsel ve estetik temsillere uygun bir etki uyandırır. “Gerçek, Güzel, İyi “dizesinin Sanat ve estetikle bir soru işareti uyandırmayacak netlikteki uyum ve açıklığı Felsefe temelinde alındığında ise bulanıklaşır. Yüzyıllardır […]
11 Şubat 2018

Akıl, Hayal, Duygu Birliği Olarak; Umut

Varlığımızı üç yoldan duyumsarız: Anılara dönerek, şimdide kalarak, geleceğe kaçarak. Anılardan özlem ve pişmanlıklar gelir. Şimdiden sevinç ve mutsuzluk (bunalım), gelecekten korku ve umut ya da beklenti. Aslında özlem-pişmanlık, korku-umut (beklenti) ne geçmişte ne de gelecektedir; çünkü ikisi de gerçeklik olarak yoktur. Bunlar ancak anda duyumsanabilir. Yaşadığımız anı nasıl anlamlandırıyorsak, içeriğini nasıl var ediyorsak ona bağlı olarak geçmiş ve geleceği çağırıyoruz; onları şimdiye biz çağrışım olarak ekliyoruz. Geçmiş nesnel olarak […]
11 Şubat 2018

Psikoloji’de Umut

Literatürde umut kavramı farklı biçimlerde tanımlanmaktadır. Romero (1989) umudu hedefe ulaşma beklentisinin duygusal öğesi olarak tanımlar. Larsen, Edey ve Lemay ( 2007) umutla ilgili yapılan ve umudun çok boyutlu olduğunu gösteren tanımlardan çıkan özellikleri şöyle özetler: Onlara göre umut dinamiktir, umutsuz yaşamın amacı ve anlamı olmayacağı için yaşamın temelidir, geleceğe odaklıdır, kişisel olarak anlamlıdır ve öznel olarak anlaşılabilir, amaç yönelimlidir. (Owen) Filozof Gabriel Marcel’a göre umut insanda varoluş duygusunu oluşturur, […]
11 Şubat 2018

Umut ve İyimserlik

Bir vesileyle düşündüm: Allah’ın kudret eli bende olsa, onunla dokunduğumu iyi etsem; kalkamayan kalksa, görmeyen görse. Ve Kelimetullah’ın kudreti ile söylesem, açlar doysa, yüzler gülse… Kalbim beni uyardı; Allah Kadirdir, her şeye kudreti yeter… Veliyullah’ın[1] kulağımıza çaldığı bir kelâm-ı kibarı hatırladım; “İcraatımı beğenmiyorsan, çık mülkümden dışarı!”.[2] Öyle ya icraatı beğenmemek takdiri karartmaktır.[3] Öyleyse dedim: Allah’ın sâlih ve kâmil kulları ellerini çekip, acıları ve gözyaşlarını görmezden mi gelirler? Anladım ki bana […]
11 Şubat 2018

Aristotélēs’ten Atatürk’e…

Zamansız varlıktan, varlıksız zamana; oradan varoluşun zamanına; derken zaman-mekân-hareket üçlüsünün birbirinden bağımsız olmadığının gösterildiği günümüze dek zaman, İlkçağ filozoflarının da dâhil olduğu hararetli tartışma konularından birisidir. Aziz Augustinus’un “İtiraflar”ının, XI. Kitabı’nda ele alındığı biçimiyle zaman varlık ilişkisi, günümüzün zaman anlayışına öncül bir çalışma olarak görülebilir. İnsan algısından bağımsız bir zaman anlayışının olanaklılığını sorgulayan tanrıbilimci bu filozof, zamanı geçmiş, şimdi ve gelecek olarak ayırarak bilinçle olan ilişkisini ortaya koymuştur: Hatırlamayı geçmiş; […]
11 Şubat 2018

Elpis: Umut; Kurtulmak Yahut Kurtulamamak

“Umut” yahut “beklenti” olarak Türkçeye çevrilen Grekçe “Elpis” (ἐλπίς) kavramı Hesiodos’in Theogonia ile İşler ve Günler adlı eserlerinde de işlenen Pandora mitinde özel bir yer bulmaktadır. Pandora mitinde; kimilerine göre merakı, kimilerine göreyse salt kötülüğü nedeniyle Pandora, kutunun kapağını açar ve bütün fenalıklar, lanetler tüm dünyaya onun elinden yayılır. Bazı anlatılarda Pandora’nın kavanozu/kutuyu kendisinin açmadığı, Epimetheus’a açtırdığı söylenir. Zeus’un gönderdiği kutudaki tüm kötülükler arasında, sadece tek bir iyi şey vardır, […]
11 Şubat 2018

Yılanı Tanımak

“[…]Aslında umutla umutsuzluk iç içe yaşar. Umut, umutsuzluğun ürünüdür. Umutsuzluk da umudun bir sonucudur…” Yılmaz Güney “İnsana yapılacak en büyük kötülük onu bir umudun içine hapsetmektir.” J.F. Lyotard   Umut ve umutsuzluk bir döngünün iki ucu mudur? Bu döngü kısır mıdır? Umut bir zan, bir boş bekleyiş midir? Nietzsche’nin de dediği gibi işkenceyi uzatır mı? Ya da Lyotard’ın dediği gibi umut bir hapishaneye dönüşebilir mi? Acaba hepten bırakıvermeli mi umudun […]
11 Şubat 2018

Felsefe Taşı: Kaybolan Kelime

Dünyada bir kriz yaşanıyor, biliyorsunuz. Bu kriz içinde, tabii ki nesnel koşullar var. Belirli bir çıkara bağlı davranışlar çeşitli ülkelerde sergileniyor ama bunun arkasında meşrûiyet zemini aramak için karşılıklı iki taraf, birtakım değerleri konu ediniyor ve bu değerler üzerine birtakım çatışmaların olduğunu söylüyor. Bunun bir de geçmişi var. Yapmış olduğumuz tüm çalışmalarda aşağı yukarı net bir ayrım olarak koymasak da, koymak istemesek de, dünyada, bir Doğu-Batı karşıtlığı, kültürel olarak ve […]
11 Şubat 2018

Umudumuz Var…

İnsan, güzeldir; güzeli ister. Kötüye isyanı, iyiye olan umudu da bundandır. Max Scheler, insan için “Çıplak gerçeklik karşısında ebedî isyankârdır” der. Belki de bu, sanattan dine kadar, insan tininin, tüm tarihsel süreçlerde değişmez tavrıdır. Tarihi olduran, onu var kılan da bu insanî tavırdır. Sartre’ın “Özgürlüğe mahkûmdur” diye işaret ettiği İnsanın bitimsiz varlığı, tam da olması gerektiği gibi kendini zorunlu olarak hep yeni bir istemenin, boşluğun içinde bulur. Kedi kediliğiyle muhkem […]