Felsefe

27 Mayıs 2021

Evrenin Tanrısal Yönetimine İnancımızın Temeli Üzerine: Fichte, İnanç ve İnsan

Özet: Alman idealizminin önemli temsilcileri arasında yer alan Johann Gottlieb Fichte’nin “Evrenin Tanrısal Yönetimine İnancımızın Temeli Üzerine”[1] adlı kısa denemesi 1798 yılında yayınlanmıştır. Deneme, Fichte’nin düşünce sisteminin merkezinde duran Wissenschaftslehre temel alarak yazılmış, din felsefesine dair görüşlerinin yer aldığı bir tür manifesto niteliği taşımaktadır. Bu makale “Evrenin Tanrısal Yönetimine İnancımızın Temeli Üzerine” adlı denemede Fichte’nin inanç konusuna yaklaşımını anlamayı ve yaklaşımı din felsefesinde yer alan “Tanrı’nın Varlığının Delilleri Tartışmaları” ile […]
10 Mart 2021

Empedokles

Bu yazı Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi İLKE’nin Güz 2005 15. sayısında yayınlanmıştır. Antik dünyada Empedokles  (İ.Ö. 495-435), doğum yeri Sicilya Akragas’ın politik hayatında demokratik tarafta aktif biri olarak ve bir filozof ve şair olduğu kadar bir hekim olarak da nitelendirilirdi. Empedokles’in felsefi ve bilimsel teorileri Platon’un birçok çalışmasında anılır ve tartışılır. Bu teoriler Aristoteles’in fizik ve biyoloji üzerine olan çalışmalarında ve sonra da Aristoteles’in bu çalışmaları üzerine yazan […]
10 Mart 2021

Jung ve Hesse

Hermann Hesse: Hermann Hesse, Alman Romantizminin yazınsal geleneğinde Novalis, Hölderlin, Kleist ve Nietzsche’nin devamıdır. Alman Romantizmi üzerine yazdığı önemli bir çalışması kaybolmuş ve unutulmuştur. Schopenhauer ve Goethe ile Doğuya kavramsal bir yolculuk başlatan akımın takipçilerindendir. Herman Hesse 1946 yılında Nobel Edebiyat ödülü aldığında tanınmaya başlar. Anglo-Sakson dünyası onu ağır ve sıkıcı bulduğundan kitaplarının çoğunu çevirmediği halde İspanyolca konuşulan ülkelerde çok sevilir. Jung’un etkisi altında, psikanalizden geçtikten sonra Alman simyasının androjen […]
10 Mart 2021

Felsefe Ölümü Değil Yaşamayı Öğrenmektir

Bu yazı, Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi Cilt 16, Sayı 55, Ocak 2021, sayısında ISSN 2147-5377, ss. 51-73 DO1: 10.14783/maruoneri.730548 numaralandırması ve “Düşünce Tarihine Alternatif Yaklaşımlar: Diotima, Arendt ve Beauvoir” adı ile basılmıştır.   Giriş Düşünce tarihi genellikle Antik Yunan geleneğinden başlatılarak günümüze getirilir. Bu süreçte düşünce tarihi erkek filozofların hüküm sürdüğü bir zeminde yükselirken kadın filozofların adları nadiren gündeme gelmektedir. Oysa Antik Yunan felsefesinde Mantinealı Diotima olmasaydı Sokrates’in “doğurtma yöntemi” […]
18 Eylül 2020

Platon’un ‘Lyssis’/ (Dostluk) Diyalogu Üzerine Düşünmek

İyi bir dost, çok değerli bir şey, dünyalara değişilmez bir şeydir. Ama candan bir dost bulmak pek kolay olmadığı gibi, dostluğun ne olduğunu söylemek de pek kolay değildir. Acaba seven mi dosttur, sevilen mi? Acaba soğukluk ve nefret gördüğü halde seven insan mı dosttur, sevilen mi? Yoksa sevgi karşılıklı olmadan dostluk olmaz mı? Bu soruya “İster sevsin ister nefret etsin, sevilen her zaman sevenin dostudur,” denilebilir. Çünkü analar ve babalar, […]
18 Eylül 2020

Aristoteles’in, Platon Reddiyesi Olarak Doksolojik Olanda Etik İnşa Etme Çabası

Özet: Hesaplanabilir, ölçülebilir bir şema olarak içinde bulunduğumuz yaşam kendini mutlak bir gerçeklik olarak dayatsa da ya da gerçekliğimizin bütünüyle bundan ibaret olduğunu kabul ediyor olsak da, Platon bize bıraktığı diyaloglarla gerçeğe benzeyenin bir mimesis (taklit) olduğunu söylemeye hala devam ediyor. Bu makale Aristoteles’in “Nikomakhos’a Etik” eserinde inşa etmeye çalıştığı etik teorinin nasıl ve ne amaçla inşa edildiğine dikkat çekerken Platon’un insanlık durumuna (doxa) dair yaptığı eleştirileri anlamayı amaçlamaktadır. Platon’da […]
18 Eylül 2020

Kötülük Problemine Perennial Felsefe Perspektifinden Kısa Bir Bakış

“Acıyı deneyimlemek ile hiçbir şey arasında bir seçim yapmam gerekse acıyı tercih ederdim.”– William Faulkner Tanrı, teizmin iddia ettiği gibi, sonsuz iyi ise ve her şeye gücü yetiyorsa, özgür iradeli bireylerin iyi ile kötü arasında bir tercih yapmak zorunda kaldıkları bu dünya yerine sadece iyiler arasında bir tercih yapabilecekleri başka bir dünya yaratamaz mıydı? Antikiteye kadar geri giden ünlü kötülük probleminin bir başka formülasyonu olan bu soruya teistik perennial felsefenin […]
13 Temmuz 2020

Politikos / Devlet Adamı Üzerine İrdelemeler

Devlet adamının bir bilgisi olmadığı söylenemeyeceğine göre, devlet adamının ne olduğunu ortaya koymak için, sofistin ne olduğu aranırken yapıldığı gibi, bilgiyi bölümlere ayırmak doğru olsa gerektir. Herkes bilir ki, hesap ve hesapla aynı soydan olan şeyler, soyut bilgilerdir. El sanatlarında ise çalışanın bilgisi işe katılmaktadır. Bu durum göz önünde tutulursa, bütün bilimleri ikiye ayırıp, birine “teorik bilgiler”, ötekine “pratik bilgiler” adı verilecektir. Hekim olarak tanınmadığı halde, bir hekime akıl öğretecek […]
11 Mayıs 2020

Aletheia, Lethe ve Ölüme Karşı Meydan Okuyan Aşk

Özet: Antik Yunan’da evrenselleştirilebilecek bir insan doğası bulunmaz; insan potansiyellerden oluşan, potansiyelleri teorik ve pratik yaratıcı faaliyetle ortaya koyandır.[1] Evrensel insan doğası anlayışıyla şekillenmiş modern bir insan Antik Yunan’a dair okuma yapmaya karar verdiğinde ya bütünüyle Antik Yunan’a ait olmayan bir anlayışa sahip olacaktır ya da daha önce hiç karşılaşmadığı ve bu nedenle bilmediği bu anlatımın ona ne söylediğini anlama çabasına girecektir. İnsan, anlama çabasına yönelse de Doxa ile kuşatılmış […]