Hulusi Akkanat

11 Nisan 2019

“Epinomis” Yahut “Gece Toplantısı” Üzerine İrdelemeler

(TEMA: Bilgeliğin ne olduğunu ve bilgeliğe hangi yollardan ulaşılabileceğinin tartışıldığı diyalog Giritli Kleinias, Lakedaimonialı Megillos ve bir Atinalı arasında geçmektedir. Diyalogun kendine özgü yanlarından biri de konuşmacılar arasında Sokrates’in adının geçmemesi ve olayların da yine onun ağzından aktarılmamasıdır.) Görmüş geçirmiş kimseler, insanoğlunun şenlik ve esenlik yüzü görmeyeceğini söylemekte ağız birliği etmiştir. Gerçekten, küçük bir azınlık bir yana konursa, insanların “Oh!” dediği gün yok gibidir. Ama bu, yalnız yeryüzündeki hayat için […]
15 Mart 2019

“Hiçbir Yerde Olmayan” ‘Utopia’

“It is better to travel hopefully than to arrive” (Ulaşmaktansa umutla yolculuk etmek yeğdir.) Robert Louis Stevenson Friedrich Engels’in, “Socialisme utopique et socialisme scientifique” (1880) adlı çalışmasına atfedilmiştir. “Yeni öğretinin ilk görünümü, böylece Isparta’ya öykünen çileci (ascetique) bir komünizm oldu. Sonra üç büyük ütopyacı geldi: Burjuva eğilimin proleter yönelim yanında henüz belirli bir ağırlık taşıdığı Saint-Simon; Fourier ve Owen: bu sonuncusu, en gelişmiş kapitalist üretim ülkesinde ve üretimin doğurduğu çelişkilerin […]
14 Mart 2018

Metafizik Açıdan Yabancılaşma Sorunu

“Ben Bir Ceviz Ağacıyım Gülhane Parkında” hikâyesi… Nazım Hikmet Gülhane Parkındaki bir ceviz ağacının altında sevgilisi ile buluşmak üzere randevulaşır. Buluşacakları gün Gülhane Parkına gider ve ceviz ağacının altında beklemeye başlar, tam bu sırada polisler de orada devriyeye çıkmıştır. O dönemlerde Nazım Hikmet arananlar listesinde olduğu için polislerden gizlenmek durumunda kalır ve bu ceviz ağacına çıkar. Nazım Hikmet ağacın tepesindeyken sevdiceği gelip her şeyden habersiz ceviz ağacının altında beklemeye başlar. […]
4 Ağustos 2017

İçsel Duyumculuk Açısından Öznelci Estetiğe Bir Yaklaşım ve Psikoestetik Denemesi – 02

“Bazı güzellik türleri, ilk görünüşlerinde sevgi ve övgümüzü kazanırlar. Ama güzelliğin pek çok düzenlerinde, özellikle güzel sanatlarınkinde, uygun olan duyguyu duymak için çok fazla düşünmek gerekir. Yanlış bir beğeni, çok kez, tartışma ve düşünmeyle düzeltilebilir.” Öyleyse duyu, duygu ya da beğeninin, anlıksal yetilerimizin yardımına gereksinimi vardır. Doğru duyguyu sağlamak için hazırlık yapmamız gerekir. Estetik yargının içeriği, düzeneği ne olursa olsun bir bölümüyle gelenekten aktarılır. Felsefe, doğru ya da yeni akımlara ne kadar yönelmiş olursa […]
4 Ağustos 2017

İçsel Duyumculuk Açısından Öznelci Estetiğe Bir Yaklaşım ve Psikoestetik Denemesi – 01

Sanat etkinliği en geniş anlamıyla benliğin kişiliğe dönüştürülmesi eylemi olup, dışımızdaki dünyalara duyulan ilgi ve bilinmeyenlerin çekiciliği de bu eylemimizi besleyen ana damarlardır. Var olanla var olmayan arasında bir yerlerde bulunan sanatsal süreç, bu iki alanı biraraya getirmeye çalışır. Açık bir kavram olan ve bu yüzden de çeşitli tanımlamalarla tüketemediğimiz sanat kavramımız, bir tür “doğuş”, bir tür “gizemce” olarak karşımıza çıkar. Yine de onu bazı tutamaklardan yola çıkarak betimlemekten bir […]
4 Ağustos 2017

Kültürleme Olgusu Açısından, Türkiye Kültürünün Oluşumunda Ahilik Kurumunun Öneminin ‘Yumak Modeli’ Kuramıyla İncelenmesi 1

İnsan, yeryüzünün belli bir bölgesinde, belli bir ülkede, soyu sopu belli bir ailenin yavrusu olarak dünyaya gelir. Ana baba, konu komşulardan oluşan bir toplulukta büyür. Onların dilini, töresini öğrenir; daha geniş bir varlık olan toplumun da üyesi olur. Yemeğini yer, suyunu içer, okuluna gider; toplumun verdiğini alır, istediğini öder; gereğinde canını verir. Doğrusunu doğru beller, yanlışını yanlış! Dostunu dost bilir, düşmanına düşman olur. İnsan, bütün bunları eğitimle yani yaşayarak öğrenir. […]
4 Ağustos 2017

Düşün ve İnsan Hakları – 04

Varlığını Sürdürme Hakları Bedensel güvenlikten daha tartışmalı bir konu olan varlığını sürdürme, ya da en aşağı düzeyde ekonomik güvenliğin – aynı nedenlerden –bedensel güvenlik kadar temel bir hak işlemi görmeye hakkı olduğunun gösterilebileceği ortaya çıkacaktır. En düşük düzeyde ekonomik güvenlik ya da varlığını sürdürme derken kirlenmemiş hava, kirlenmemiş su, yeterli yiyecek, yeterli giyecek, yeterli barınak ve en düşük düzeyde koruyucu halk sağlığı hizmeti demek istiyorum. Varlığını sürdürmek için gerekli şeylerin […]
4 Ağustos 2017

Düşün ve İnsan Hakları – 03

İNSAN HAKLARININ TEMELLERİ Bu yazının savı iki kabule dayanacaktır: 1. İnsan hakları ancak insan ödevleriyle birlikte düşünülürse temellendirilir; 2. Bazı hak ve ödevlerin öyle porototipleri vardır ki, bunlar hem insan onurunun hem de insanın alçakgönüllülüğünün tek ve aynı ifadesinin birbirini tamamlayan iki görünümüdür. Çıkaracağım sonuçlardan biri de, bu birbirini tamamlamaların sevgiden kaynaklandığıdır. Her şeyden önce “haklar” dediğimiz şeyi onur ve özgürlükle karıştırmamalıyız. Onur çok değerli kılınmış bir şeyin özelliğidir. İnsan onuru insanın hakkı olan hakları alması sonucu ortaya çıkabilir. […]
4 Ağustos 2017

Düşün ve İnsan Hakları – 02

ÖZGÜRLÜK HAKKI Özgürlüğün yaradılıştan varolduğu, bu yüzden de varolmakla, dolayısıyla yaşamla özdeş olduğu kabul edilecek olursa, özgürlük hakkının varolma hakkıyla da özdeş olduğu ileri sürülebilir mi? Dahası, Schopenhauer’la başlayıp Heidegger ve Sartre’la biten çoğu kötümser düşünürler, yaşamın genelde yaşanmaya değmez olduğunu ya da varolmanın dünyaya atılmış olma durumu ve bundan ötürü de özgürlüğe mahkûm edilmiş olma durumu olduğunu ileri sürerler. Bunlar gözönünde tutulacak olursa, özgürlüğün kendi başına bir hak olduğu söylenebilir mi? Özgürlük hakkından […]