Defne Özdemir

22 Eylül 2021

Hegel’in Sanat Felsefesi’ne (Estetik) Dair

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831)’in, sanatın var olma gerekçesini açıkladığı, o etkileyici paragrafı ile yazıya başlamak istedim. Hegel’in estetiğine yönelik sezgi uyandıracak diğer içerik de olabildiğince temel noktaları ile yazıda yer alacaktır. İnsan, hangi gereksinme ile sanat eseri ortaya koyar? “Sanatı (biçimsel açıdan) doğuran genel ve mutlak gereksinim, insanın düşünen bilinç oluşunda yani olduğu şeyi ve olan şeyi kendi için yapmasından gelir. Doğa şeyleri, ancak dolaysızca ve bir kez var […]
11 Mayıs 2020

Tarihte Akıl, Aklın Yüceltilmesi ve Aklın Hilesinde ‘İnsan’

Tarih ve felsefe farklı biçimler altında incelenebilmeleri bakımından çok anlamlılık taşırlar. Tarih hem insani varoluşun belirlenmesi hem de insani olup bitmeleri ortaya çıkarmaya çalışan bir uğraşı anlamında kullanılır. Bu durumda tarih felsefesi hem tarihe yönelik felsefi bir üst bakış hem de insani olup bitmelerin felsefi anlamda eleştirel yoldan çözümlenmesi şeklinde tanımlanabilir.[1] Alman idealizmine kadar Almanya’da Immanuel Kant (M.S.1724-1804)’ın çağdaşı ve etkilendiği tarih yazarı ve yorumcularından Louis Frederic Ancillon (M.S.1767-1837)’a göre […]
10 Ocak 2020

Siyasi Düşünce Tarihinde İnsan Hakları

Günümüze kadar geçirilen aşamalara paralel olarak insan haklarının, insanlığın ortak değerlerini oluşturan temel kavramlardan biri haline geldiğine şüphe yoktur. Her insanın saygı görmesi gerektiği fikrine dayanan insan hakları, insani var oluşa ilişkin ve yoklukları durumunda “insan olarak” yaşanamayan haklardır. Hangi inanç, kültür, zihniyet veya gelenek olursa olsun insan hakları kayıtsız kalınamayacak bir alandır. 60 yıl önce bir ütopya olarak görülen insan hakları, bugün dünyanın her köşesinde kuzeyde, güneyde, doğuda ve […]
9 Aralık 2019

Hegel’in Diyalektiği Üzerine Bir Derleme

Filozof Georg Wilhelm Friedrich Hegel (M.S. 1770-1831)’in büyüleyici ve cezbedici bulduğum çözümlemelerini birkaç satırda özetlemeye çalışmanın ne denli indirgeyici ve fakirleştirici bir işlem olabileceğini vurgulamak gerekir. Bu nedenle Hegel’in eserleri içinden kendi cümlelerinden alıntıları da içeren bu kısa derlemenin, düşünürün diyalektik felsefesi hakkında bir sezgi oluşturmaya yönelik olduğunu hatırda tutarak, diyalektiği üzerine daha açık ve kapsamlı fikir edinebilmek için düşünürün felsefesini bütünüyle göz önüne almanın gerekliliği kaçınılmazdır.  Çünkü ‘diyalektik’, bir […]
14 Mart 2019

Ütopya

Ütopya, var olmayan, tasarlanmış olan ideal toplum ve devlet şekli anlamı taşır. Latince ‘utopia’, siyasi bir ideali ifade etmek için tasarlanan hayali ülkedir. Ütopya, İngiliz yazar ve siyaset adamı Sir Thomas More’un 1516 yılında tamamladığı aynı adlı eserle ünlenmiştir. İsim, Yunanca eu-’ iyi’ ve –topos ‘yer’ kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur. Ütopyalar, ideal düzen arayışlarının tasarlanmış tipik örnekleridir. Daha çok, insanın refah ve mutluluğunu sağlamayı amaçlayan ‘ideal düzen’ tasarımlarıdır. Platon’un ‘Devlet’i, Fârâbî’nin ‘Erdemli Şehir’i (İdeal Devlet), Francis […]
16 Ocak 2019

Platon’un Ahlâk, Siyaset ve Din Felsefesi

Platon’un Ahlâk Felsefesi Platon’un felsefi dizgesine baştan sona metafiziksel ikiliğin yayıldığını görüyoruz. Platon’a göre duyularla algılanabilen her türlü nesneden oluşan fenomenal dünya, uzay ve zamanın sınırlamaları altında dururken (uzay ve zamanda tutsakken), varlık bilimsel (ontolojik) olarak ideâl ya da olgusal evren ise, uzay ve zamanı aşar ve uzaysal ya da zamansal sınırlamalardan tamamen özgürdür. Zamanın kendisi duyularla algılanabilen her türlü nesnenin yaradılışı ile başladı ama tüm yaratılmış şeylerin en güzeli […]
30 Mayıs 2018

Manipülatif Zihin!

Bu yazıda, kendi zihinlerinin insanlar üzerindeki etkisini sorunsallaştırarak, zihnin ‘fark edilmesi’ çabası olmadığında, insanların kendi zihin faaliyetlerinin olumsuz etkisi altında kalarak, nasıl da farkına varmadan bu durumu ‘normalleştirdiklerini’ ve insanda, bellek, anlayış, kavrayış ve algılama yetisi olan zihnin işleyişinin farkında olmanın öneminden bahsettim. Zihin, elbette, felsefi, teolojik ve psikolojik açılardan yani farklı disiplinlerle ve daha geniş kapsamda ele alınabilir. Ancak burada, ‘biyolog’ kimliğim ile zihnin organı olan beynin fizyolojik yapısını […]