Osiris Miti

Sayı 47 - Nisan 2014

Zamanın başlangıcından evvel, mutlak karanlığın ve kaosun tanrısı olan Nun, yaratıcı tanrı Atum Ra’yı var eder. Bundan sonra tanrı Shu (rüzgar) ve tanrıça Tefnut (su) yaratılarak onların iki çocukları olan Geb (yer) ve Nut (gök) hayata geldiler. Geb ve Nut’un birlikteliğinden de Osiris, İsis, Seth ve Nepthis adlı dört tanrı doğdu. Ve onlarla birlikte Dünya’daki tüm canlılar meydana geldi.

Osiris kral tanrıdır. Dünyevi yönetimin de başında olan manevi bir şahsiyeti temsil eder. Osiris tahta geçtikten sonra ilk yaptığı iş ilkel bir hayat süren Mısırlıları uygarlaştırmak oldu. Osiris, onlara ilkin tarım araçlarını yapmayı, toprağı kullanmayı, buğdayı ve üzümü yetiştirmeyi, ekmek, şarap ve bira yapmayı öğretmiştir. Mısırlılara ilk defa tapınak inşa etmeyi ve tapımı öğreten ve dini törenleri düzenleyen de Osiris’tir.

Efsaneye göre Osiris, kardeşi İsis’e aşık olur ve onunla evlenir. Birlikteliklerinden şahin başlı Horus doğar. Osiris’in yerine geçmek isteyen kardeşi Seth, Osiris’i yok etmek için bir plan hazırlar. Bu plana göre Seth, Osiris’in ölçülerine göre bir sandık hazırlatır ve sandığı en değerli taşlarla süsletir. Ve kendisine yardım eden yetmiş iki kişiyle birlikte planını uygulamaya koyulur.

Seth büyük bir davet verir ve davete Osiris’i de çağırır. Yemek sonunda Seth, yaptırdığı gösterişli sandığın kimin ölçülerine uyarsa, sahibinin o olacağını söyler. Denemek için herkes sırayla sandığın içine yatar. Sıra Osiris’e geldiğinde Seth sandığı çiviler, eritilmiş kurşunla lehimler ve Nil Nehri’ne atar. Haberi alan tanrıça İsis buna çok üzülür ve Osiris’i aramaya koyulur.

Yine anlatıldığına göre Osiris’in kapatıldığı sandık nehirde sürüklenmiş ve karaya vurmuştur. Karaya çıktığı yerde ise süratle büyüyen bir ağaç, sandığı gövdesinin içine almıştır. Karaya vurduğu yerdeki ülkenin kralı Malkandros, bu ağacı gördüğünde hayran kalır ve ağacı kestirerek sarayına sütun olarak diktirmeye karar verir. Ağaç kesildiğinde çok güzel bir koku çıkarmıştır. Bu olay İsis’in kulağına gelir ve İsis durumu anlar. Kralın sarayına gider ve kendini tanıtır. Daha sonra kraldan izin alarak ağacın gövdesini açar ve içinden sandığı çıkarır.

Saraydan dönen İsis, oğlu Horus’un ziyaretine giderken sandığı güvenli bulduğu bir yere saklar. Gece dolunayda avlanan Seth sandığı görür ve hemen tanır. Böylece Osiris’in bedenini bir kez daha ele geçirir. Seth Osiris’in bedenini 14 parçaya ayırır ve bu parçaları Mısır toprakları üzerine dağıtır. Bunu duyan İsis, papirüs ağacından yapılma bir tekneye biner ve bütün Mısır’ı dolaşarak Osiris’in bedeninin parçalarını toplar. Parçaları her bulduğu yere bir tapınak diker. Efsanenin sonunda ise Osiris’in oğlu Horus, Seth’le giriştiği savaşta onu yener ve bedeninin parçalarını bir araya getiren İsis sayesinde Osiris yeniden canlanır. Ancak dirilen Osiris artık bu dünyada yaşamak istemez ve hükmetmek için ölüler ülkesine geri döner. Osiris burada diğer kardeşi Nepthis’ten doğan oğlu Anubis ile birlikte olacaktır. Anubis ölüleri yargılanması için Osiris’e getirecektir. [1]


Dipnotlar:

[1]  Donna Rosenberg, Dünya Mitolojisi. İmge Kitapevi, 1998.