Hulusi Akkanat

16 Mart 2023

Platon’un Olgunluk Dönemi Diyaloglarından Symposion’un (Şölen) Kritize Denemesi

Atina’nın bazı tanınmış kimseleri, bir akşam yemeğinde bir araya gelmiştir. Yenip içilip konuşulmaktadır. Ele alınan konu aşktır. Konuşanlardan her biri anlayışını dile getirmekte, Aşk Tanrısını (Eros) övmektedir. Phaidros’a göre, Aşk çok eski bir Tanrıdır. Anası babası yoktur. Hiçbir şair onun doğuşunu anlatmamıştır. Hesiodos, Kaostan sonra ilk olarak koca göğüslü Toprak Ana ile Tanrı Eros’un varlığını kabul etmiştir. Aşkta en büyük nimetlerin kaynağı dense yeridir. Bir seveni ve bir sevgilisi olması, […]
24 Ocak 2022

Platon’un Kharmides / Bilgelik Diyaloğu Üzerine İrdelemeler

Sokrates bilgeliğiyle övünen güzel bir aristokrat olan Kharmides’e “bilgelik”ten ne anladığını sorar. Kharmides önce bilgeliğin rahatlık, ılımlılık ve ölçülülük olduğunu acelecilik ve telaşla ilgisinin olmadığını söyler; ama Sokrates ona çoğu zaman aceleciliğin ve hızlı davranmanın yavaşlıktan daha iyi olduğunu söyler. O zaman, Kharmides, bilgeliği bir utangaçlık gibi tanımlar. Sokrates buna karşı Homeros’tan örnekler vererek utangaçlığın sefalet içindeki insanlara uygun düşmediğini söyler. Dolayısıyla, telaşsızlık da aceleci davranmamak da kendi içlerinde ele […]
18 Eylül 2020

Platon’un ‘Lyssis’/ (Dostluk) Diyalogu Üzerine Düşünmek

İyi bir dost, çok değerli bir şey, dünyalara değişilmez bir şeydir. Ama candan bir dost bulmak pek kolay olmadığı gibi, dostluğun ne olduğunu söylemek de pek kolay değildir. Acaba seven mi dosttur, sevilen mi? Acaba soğukluk ve nefret gördüğü halde seven insan mı dosttur, sevilen mi? Yoksa sevgi karşılıklı olmadan dostluk olmaz mı? Bu soruya “İster sevsin ister nefret etsin, sevilen her zaman sevenin dostudur,” denilebilir. Çünkü analar ve babalar, […]
13 Temmuz 2020

Politikos / Devlet Adamı Üzerine İrdelemeler

Devlet adamının bir bilgisi olmadığı söylenemeyeceğine göre, devlet adamının ne olduğunu ortaya koymak için, sofistin ne olduğu aranırken yapıldığı gibi, bilgiyi bölümlere ayırmak doğru olsa gerektir. Herkes bilir ki, hesap ve hesapla aynı soydan olan şeyler, soyut bilgilerdir. El sanatlarında ise çalışanın bilgisi işe katılmaktadır. Bu durum göz önünde tutulursa, bütün bilimleri ikiye ayırıp, birine “teorik bilgiler”, ötekine “pratik bilgiler” adı verilecektir. Hekim olarak tanınmadığı halde, bir hekime akıl öğretecek […]
26 Mart 2020

Farklı Bir Yol – Sınıf Kavgalarının Strateji Kuramcısı, Sosyalizmin Kurucusu Vladimir İlyich Ulyanov (Lenin) kimdir?

Sınıf Kavgalarının Strateji Kuramcısı, Sosyalizmin Kurucusu Vladimir İlyich Ulyanov (Lenin) kimdir? “Filozoflar yalnızca dünyayı değişik biçimlerde yorumladılar; oysa sorun onu değiştirmektir.” Karl Marx – Feuerbach Üzerine Tezler,1845 Leninizm nedir? Lenin’in ilham verici liderliğine dair kahramanlık senaryosuna olan ömürlük adanmışlığını, ancak onu fikirlerine bağlayan duygusal harcı anladığımız vakit idrak edebiliriz. Bu senaryo, tutkulu bir birey ile onun kamusal kimliği arasındaki –Vladimir İlyiç Ulyanov ile N. Lenin arasındaki– en temel bağlantıdır. Bu […]
2 Mart 2020

Mao Çe/Ze – Tung

“Bir Devrimcinin Otobiyografisi”[1] ve “Uzun Devrim”[2] (Mao’dan Tiananmen Meydanı’na) “ Vicdan sahibi olmakta aşırılıkta gerçek bir hastalıktır. Böyle olduğuna yemin ederim.” -Fyodor Mihayloviç Dostoyevski,‘Yeraltından Anılar/Notlar’- 1893 yılında Çin’in Hunan eyaletinde doğdu. Babası zengin bir kişiydi. 13 yaşına kadar sabahları tarlada çalışan öğleden sonraları da okula giden Mao, 1911 yılında Guomindang ordusuna katıldı. Bu ordu 1912 yılında Mançu Hanedanı’nı devirerek cumhuriyet ilan etti. Mao, Marksist fikirlerle de öğretmen okulunda okurken tanıştı; […]
10 Ocak 2020

Temel İnsan Hakk’ı: Yaşam, Yaşabilmek…

“Bir Kum Tanesinde bir Dünya görmek Ve bir Kır Çiçeğinde bir Gökyüzü Sonsuzluğu avucunun içinde tutmak Ve Öncesizliği Sonrasızlığı bir saate sığdırmak.” “To see a World in a n of Sand And a Heaven in a Wild Flower, Hold Infinity in the palm of your hand And Eternity in an hour.” William Blake[1] “Yaşam Hakkı” bir temel özgürlüktür, haktır. “Yaşam Hakkı” “Birinci Hak”tır demek istiyorum. Gerçekten de önce “yaşam” vardır. […]
26 Temmuz 2019

Theaitetos Üzerine İrdelemeler

“…Platon’un diyaloglarının kronolojisinde dördüncü sırayı, Platon’un filozof ve yazar kariyerinde olgunluktan yaşlılığa geçişi temsil eden ara diyaloglar oluşturur. Söz konusu diyaloglar Parmenides, Theaitetos ve Phaedros’tan meydana gelir. Bu dönemi tanımlayan, hatta dönemin diyaloglarını birleştiren en önemli husus, onlarda Platon’un ilk kez sistemine, özellikle de İdealar Kuramı’na eleştirel bir gözle bakmaya başlamış olmasıdır. Nitekim Parmenides’te idealar kuramının yol açtığı güçlük ve zorluklar üzerinde yoğunlaşılır. Theaitetos’ta ise, algının bilgi olma iddiasını tartışırken, öyle sanılır ki, […]
3 Mayıs 2019

Euthydemos Üzerine İrdelemeler

“Antik Yunan’da bir sofist filozof ve aynı zamanda Platon‘un kaleme almış olduğu diyaloglardan biridir. Platon’un eserinde Sokrates, kardeş iki sofist filozof olan Euthydemos ile Dionysodoros’la birlikte bir topluluğun önünde tartışma yürütmektedir. Tartışma, felsefenin ne olduğu, bilgiye nasıl ulaşılabileceği, neyin bilinip neyin bilinemeyeceği gibi konular üzerinde sürmekte, Sokrates’in diyalektik yöntemiyle sofistlerin o dönem ki tartışma şekli olan karşıdakini ne şekilde olursa olsun alt etmeye dayalı, çelişkiler ve laf karmaşaları yaratıp karşı tarafı susturmayı […]